Quang Hải rút lui, Minh Khoa lên đường: bài toán sáu ngày của đội tuyển Việt Nam tại Bandung

Đầu giờ chiều ngày 23 tháng 9, chuyến bay chở đội tuyển Việt Nam hạ cánh xuống Jakarta. Khoảng 13 giờ, cả đoàn đã qua cửa nhập cảnh và lên xe. Chặng đường bộ từ Jakarta tới Bandung dài gần 200 km, và phải tới tối muộn, hành lý của các cầu thủ mới được đưa vào khách sạn.

Ở khu vực chờ nhận đồ, có một người mặc thường phục đứng tách khỏi nhóm, chưa có đồng phục để mặc. Võ Hoàng Minh Khoa bay từ Thành phố Hồ Chí Minh sang Jakarta, đi cùng một phó chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Việt Nam. Suất gọi bổ sung ấy được chốt sau buổi tập cuối cùng ở Hà Nội, đúng lúc Nguyễn Quang Hải không lên đường.

Trong một bản tin về chuyến đi, chi tiết đáng nhớ nhất thường nằm ở chỗ người ta ít chú ý: một suất bổ sung, và một khoảng trống ở tuyến giữa.

Sân chơi, trước khi nói tới đôi chân

Giải đấu khu vực lần này mang thương hiệu FIFA và chia thành hai hạng. Hạng nhất do Indonesia đăng cai, bảng B đóng tại Bandung, gồm Việt Nam, Thái Lan, Philippines và Pakistan. Hạng nhì tổ chức ở Hồng Kông. Bảng A có Indonesia, Ấn Độ, Malaysia và Singapore. Toàn bộ giải nằm trong khung FIFA Days từ ngày 24 tháng 9 đến ngày 3 tháng 10, nghĩa là các câu lạc bộ buộc phải nhả người, và ban huấn luyện không phải lo những cuộc điện thoại xin rút.

Lịch của Việt Nam: gặp Philippines ngày 26 tháng 9, gặp Thái Lan ngày 29 tháng 9, gặp Pakistan ngày 2 tháng 10. Ba trận trong khoảng sáu ngày, sau một hành trình cửa tới cửa kéo dài hơn mười hai tiếng, gồm chuyến bay từ sân bay Nội Bài và chặng xe đường dài.

Tôi làm nghề ở Paris nhưng theo đội tuyển Việt Nam qua nhiều mùa, và đã ngồi đủ nhiều buổi tối trên các khán đài Đông Nam Á để biết rằng những chuyến đi kiểu này không quyết định kết quả, nhưng chúng định hình cách một đội bóng chọn nhịp. Đoàn quân của huấn luyện viên trưởng tới Bandung trong trạng thái được mô tả là “tương đối mệt”, nghỉ buổi tối đầu tiên, và chỉ có vài ngày để chuyển từ chế độ hồi phục sang chế độ thi đấu.

Điều thực sự thay đổi nằm ở tuyến giữa

Việc đội tuyển Việt Nam lên đường với 22 cầu thủ chính và một suất bổ sung nghe như một chi tiết hành chính. Đó là chuyện giấy tờ, nhưng hậu quả thì không dừng ở giấy tờ. Trong kiến trúc tấn công của đội, Nguyễn Quang Hải là mắt nối giữa tuyến giữa và tuyến trên: người nhận bóng ở khoảng trống giữa hai tuyến, người giữ nhịp cho những pha lên bóng, người mở ra đường chuyền cuối cùng. Mất anh ấy không làm đội tuyển vơi đi một cái tên, mà làm mỏng đi cách đội tạo cơ hội.

Võ Hoàng Minh Khoa là phương án thay thế, không phải bản sao. Cậu ấy vào đội muộn, hội quân ở Jakarta, và nhiều khả năng phải chờ tới trận ra quân mới có đủ thời gian làm quen với các mối liên kết xung quanh. Đội tuyển Việt Nam bước vào bảng B với một khoảng trống sáng tạo chưa được lấp, và đó là biến số lớn hơn quãng đường 200 km. Quãng đường chỉ lấy đi thể lực; khoảng trống sáng tạo lấy đi phương án.

Nhóm 23 người đủ cho một ngày thi đấu, nhưng để lại rất ít chỗ cho chấn thương và treo giò trong ba trận liên tiếp. Mỗi thẻ vàng, mỗi cú lật cổ chân đều trở thành một phép tính lại. Với một đội bóng mà sức sáng tạo tập trung vào một vài chân, việc xoay tua ở tuyến tấn công sẽ khó hơn xoay tua ở tuyến dưới.

Tôi không có ý định gán cho màn trình diễn sắp tới một chỉ số kỳ vọng nào. Kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi ở khu vực này đã dạy rằng các chỉ số kỳ vọng bị dùng quá tay: chúng không đo được đôi chân sau mười hai tiếng ngồi máy bay, không đo được sự chần chừ của một tiền vệ mới hội quân hai ngày trước trận đầu. Thứ cần đọc ở Bandung là nhịp độ và vị trí đứng, không phải những ô số trên bảng.

Ba nguồn tin không phải con số, mà là ba thế giới phải gặp nhau. Ở đây, ba thế giới ấy là liên đoàn lo hậu cần, ban huấn luyện lo con người, và các cầu thủ mang trong chân một trạng thái thể lực mà không bảng dữ liệu nào chép lại được. Chỉ khi ba thế giới đó gặp nhau trên sân, người ta mới biết đội tuyển Việt Nam thực sự tới Bandung với cái gì.

Một câu chuyện đã được dựng sẵn

Sau trận ra quân, nếu Việt Nam chơi chậm, sẽ có người nói ngay: tại chuyến bay, tại 200 km đường bộ, tại việc tới khách sạn muộn. Cách kể ấy đã được chuẩn bị từ trước khi bóng lăn. Một câu bình luận về sự mệt mỏi, xuất hiện cùng ngày đoàn quân đặt chân tới Jakarta, đủ để mở đường cho mọi lời giải thích về sau.

Những mảnh ghép chỉ khớp khi ta chịu nhìn chúng từ bốn phía. Phía liên đoàn đã chọn chi trả cho một chuyến bay riêng, cử người đi cùng một cầu thủ, cho thấy họ đặt tính đầy đủ của đội hình lên trước chi phí. Phía ban huấn luyện chọn một tiền vệ thay vì một cầu thủ cùng mẫu với người vừa mất, và lựa chọn đó nói lên điều họ muốn giữ trong lối chơi. Phía cầu thủ có hơn mười hai tiếng ngồi máy bay và một buổi tối để ngủ. Phía truyền thông, gồm cả tôi, đã có sẵn một cái cớ đẹp để dùng nếu cần.

Điểm mù nằm ở chỗ khác. Chuyến đi dài là một rủi ro được chấp nhận, không phải một cú sốc. Ban huấn luyện biết trước lịch bay, biết trước quãng đường, và vẫn chọn cách di chuyển đó. Thứ không được tính trước là việc mất đi người giữ nhịp ở tuyến giữa, cùng với lịch đấu đặt Thái Lan vào đúng trận thứ hai. Trận gặp Philippines là trận dễ thở nhất trong ba trận, và nó nằm ở đầu. Một khởi đầu suôn sẻ sẽ cho phép đội tính toán cho trận Thái Lan; một khởi đầu lạnh sẽ biến trận Thái Lan thành trận chung kết sớm.

Tôi không tin đồn đoán; tôi tin chuỗi hành động để lại dấu giày. Và dấu giày chỉ xuất hiện từ phút đầu tiên ở Bandung.

Điều cần theo dõi

Chữ ký trên giấy chỉ là đoạn kết; cuộc chơi thực sự nằm ở những cuộc gọi lúc nửa đêm. Cuộc gọi đưa Võ Hoàng Minh Khoa từ Thành phố Hồ Chí Minh sang Jakarta là một cuộc gọi như thế, và nó chỉ có giá trị nếu cậu ấy đứng đúng chỗ mà Nguyễn Quang Hải để lại.

Ba mươi phút đầu với Philippines sẽ trả lời phần lớn câu hỏi. Nếu Việt Nam vẫn pressing cao, vẫn đổi hướng bóng nhanh, chuyến bay không để lại dấu vết. Nếu những đường lên bóng chùng xuống và bóng cứ dồn về một cánh, người ta sẽ hiểu rằng vấn đề của đội tuyển lần này không nằm ở quãng đường, mà ở người cầm nhịp.