Olympiad Cờ vua 2026: Israel bị xử thua vòng 6, Hà Lan và Bulgaria thắng nhờ forfeit

Đội Hà Lan bước vào khu vực thi đấu, ngồi xuống trước bàn cờ và chờ đối thủ. Trước mặt họ, chiếc ghế dành cho kỳ thủ Israel vẫn trống. Đoạn video ghi lại từ Olympic Cờ vua 2026 ở Samarkand cho thấy một ván cờ không ai xuất hiện: Israel không có mặt ở vòng 6, và Hà Lan được xử thắng mà không cần thực hiện một nước đi. Sự việc bắt nguồn từ yêu cầu đặc biệt của Israel liên quan đến Yom Kippur, ngày lễ linh thiêng nhất của người Do Thái, rơi vào ngày 20 và 21 tháng 9 năm 2026. Israel không thể thi đấu trong thời gian mặt trời còn chiếu, nên họ gửi đề nghị lên FIDE để điều chỉnh lịch thi đấu. Ở vòng 5, đề nghị này được đáp ứng: Singapore ở bảng Open và Colombia ở bảng Nữ đồng ý thi đấu sớm hơn 75 phút so với giờ chính thức. Các trận đấu được chuyển đến khách sạn Savitsky để Israel có thể hoàn thành trước khi mặt trời lặn. Sang vòng 6, diễn biến hoàn toàn khác. Israel vẫn giữ đề nghị điều chỉnh lịch, cụ thể là thi đấu sau 19 giờ 30 phút giờ địa phương hoặc dời sang thứ Ba, ngày 22 tháng 9, ngày nghỉ của giải. Hà Lan, đội sẽ gặp Israel ở bảng Open, và Bulgaria, đội gặp Israel ở bảng Nữ, đều từ chối. Không có sự nhân nhượng nào như ở vòng trước. FIDE sau đó xác nhận đã liên hệ với Hà Lan và Bulgaria, nhưng cả hai đều không muốn thay đổi thời gian thi đấu so với lịch chính thức. Khi giờ thi đấu đến, Israel không xuất hiện. Theo quy định xử lý trận đấu tại Olympic Cờ vua, cả đội nam lẫn đội nữ Israel bị xử thua forfeit. Hà Lan và Bulgaria nhận trọn điểm số trận đấu mà không cần đấu ván nào. Người phát ngôn của FIDE giải thích: “Do Israel quan sát Yom Kippur vào ngày 20 và 21 tháng 9, đội nam và đội nữ Israel đã yêu cầu điều chỉnh lịch thi đấu. Ở vòng 5, họ cần hoàn thành trận sớm hơn so với lịch chuẩn. Ở vòng 6, họ yêu cầu thi đấu muộn hơn, lúc 19:30 hoặc sau đó, hoặc chuyển sang ngày 22 tháng 9, ngày nghỉ của Olympic. FIDE đã liên hệ với đối thủ của cả hai đội Israel. Không giống vòng trước, không đối thủ nào đồng ý chơi ở thời điểm khác với lịch chính thức. Họ có toàn quyền từ chối yêu cầu như vậy.” Đoạn video được ghi lại cho thấy đội Hà Lan đi vào địa điểm thi đấu và chỉ thấy bàn cờ trống phía Israel. Không có dấu hiệu nào cho thấy đội tuyển Israel sẽ đến muộn. Ban tổ chức không đưa ra thêm thông tin về việc Israel có kháng cáo hay không. Điều này khiến vòng đấu thành một trong những tình huống hiếm hoi khi kết quả được định đoạt trước khi kỳ thủ ngồi vào bàn. Trong hệ thống tính điểm của Olympic Cờ vua, các đội thi đấu theo từng trận, mỗi trận gồm bốn bàn cờ. Điểm đồng đội được tính riêng, và một trận thắng forfeit vẫn có giá trị như một trận thắng bình thường. Vì vậy, Hà Lan và Bulgaria có được lợi thế chiến thuật lớn: họ có thêm một trận thắng, giữ sức cho các vòng sau, đồng thời khiến Israel mất điểm số mà không có cách nào bù đắp trên bàn cờ. Với Israel, việc mất trọn điểm ở cả hai bảng đấu là cú sốc lớn. Đội nam Israel được xếp hạt giống số 22 và đang đứng hạng 22 sau khi thắng bốn trong năm vòng đầu tiên. Đội nữ Israel cũng được xếp hạt giống số 22, hiện đứng hạng 20 với thành tích tương tự. Hai trận thua forfeit đẩy họ vào thế khó khi giải đấu bước vào giai đoạn giữa, nơi các đội dẫn đầu bắt đầu tích lũy điểm cho những vòng cuối. Quyết định của Hà Lan và Bulgaria có thể bị nhìn nhận từ nhiều phía. Với người hâm mộ Israel, đây là thiếu sự linh hoạt. Với các đội tuyển khác, đây là quyền lợi chính đáng. Một đội tuyển tham dự giải đấu chính thức không thể bị ép thay đổi nhịp sinh hoạt, kế hoạch chuẩn bị hay thời gian nghỉ vì hoàn cảnh tôn giáo của đối thủ. FIDE cũng nhiều lần nhấn mạnh rằng việc đồng ý hay từ chối là tự nguyện. Điều đó lý giải vì sao vòng 5 được giải quyết bằng thỏa thuận, còn vòng 6 lại kết thúc bằng forfeit. Có thể tranh luận rằng FIDE nên có quy định riêng cho các đội tuyển bị ảnh hưởng bởi ngày lễ tôn giáo, thay vì để đối thủ quyết định. Nhưng Olympic Cờ vua quy tụ nhiều quốc gia với đủ loại lịch nghỉ lễ khác nhau. Nếu mở ra ngoại lệ cho một đội, ban tổ chức sẽ phải giải quyết hàng loạt yêu cầu tương tự. Việc dựa vào sự đồng thuận của đối thủ vừa là giải pháp linh hoạt, vừa là cách đảm bảo quyền bình đẳng giữa các đội. Theo dõi các kỳ Olympic cờ vua trong nhiều năm, tôi nhận thấy tình huống forfeit vì lý do tôn giáo hiếm khi xảy ra, nhưng khi xảy ra, ranh giới giữa sự cảm thông và quyền lợi thể thao trở nên rất mỏng. Ở vòng 5, Singapore và Colombia chấp nhận hy sinh một phần lịch trình để tạo điều kiện cho Israel. Ở vòng 6, Hà Lan và Bulgaria chọn ưu tiên sự ổn định của chính họ. Cả hai lựa chọn đều hợp lệ theo điều lệ. Khác biệt nằm ở chỗ một bên nhìn vào hoàn cảnh của đối thủ, bên còn lại nhìn vào lợi ích của đội tuyển mình. Mất hai trận ở hai bảng đấu, Israel gần như chắc chắn sẽ tụt khỏi nhóm tranh huy chương. Nhưng giải đấu chưa kết thúc. Ngày nghỉ 22 tháng 9 trở thành khoảng thời gian quý giá để họ ổn định đội hình và tìm lại sự tập trung. Câu chuyện của Israel tại Samarkand năm nay là minh chứng rằng giờ thi đấu, đối thủ và quyết định ngoài bàn cờ có thể định đoạt số phận của một kỳ Olympic.